Rodzaje stali do noży kuchennych
Kupując nóż, warto zapoznać się z dostępnymi rodzajami stali i wybrać taki, który najlepiej odpowiada Twoim oczekiwaniom. Przygotowaliśmy przegląd najpopularniejszych rodzajów stali używanych w nożach kuchennych.
Aogami / Blue Paper Steel
Wzięte dosłownie z języka japońskiego gdzie Aogami oznacza "niebieski papier". Swoją nazwę zawdzięcza opakowaniu, w którym producent Hitachi dostarcza stal. Jest to odmiana White Paper Steel; bardzo czysty rodzaj stali otrzymywanej z bogatego w żelazo piasku rzecznego, w której jedynym dodatkiem stopowym jest węgiel. White Paper Steel przypomina tradycyjną stal Tamahagane, która była i jest używana do wyrobu japońskich mieczy.
Blue Paper Steel to White Paper Steel z dodatkiem niewielkich ilości chromu i wolframu. Sprawia to, że stal jest nieco mniej tradycyjna, ale wyraźnie poprawia jej właściwości. Blue Paper Steel jest bardziej odporna na korozję i wyszczerbienia niż White Paper Steel, choć z pewnością nie jest to rodzaj stali nierdzewnej.
Blue Paper Steel występuje w trzech klasach: #2, #1 i Super. W nożach Eden Kanso Aogami stosuje się wariant „number 2” z 1,2% zawartością węgla. Dzięki temu otrzymujesz twardy nóż (62-63 HRC), który można naostrzyć do ostrości brzytwy, a jednocześnie jest bardzo wytrzymały.
Tutaj sprawdzisz wszystkie noże kuchenne ze stali Aogami
AUS-10
Stal AUS-10 jest produkowana przez Aichi Steel w japońskim mieście Tokai. Jest to stal nierdzewna, ponieważ dodano do niej chrom, molibden i wanad. Dzięki temu stal jest nierdzewna i odporna na zużycie. Przy twardości 60 HRC jest to bardzo wytrzymały rodzaj stali nierdzewnej z wysoką zawartością węgla na poziomie ok. 1,05%. Jednocześnie nie pęka łatwo dzięki dodatkowi takich pierwiastków jak nikiel, mangan i krzem. W porównaniu z innymi twardymi rodzajami stali AUS-10 można łatwo naostrzyć.
X50CrMoV15
X50CrMoV15 to najczęściej stosowany rodzaj stali nierdzewnej do noży kuchennych, używany między innymi przez niemieckich producentów. To dobry rodzaj stali dla bardzo szerokiego grona użytkowników. Odporność na korozję jest bardzo dobra, a właściwości tnące świetne.
Świetnie sprawdza się do użytku domowego i profesjonalnego, gdy nie każdy obchodzi się z nożami z taką samą ostrożnością. Ciekawostka: X oznacza stal nierdzewną, 50 oznacza 0,50% węgla, a 15 oznacza 15% chromu. Dodatek chromu sprawia, że stal jest nierdzewna. Ponadto stal zawiera niewielkie ilości molibdenu (Mo) i wanadu (V), aby poprawić strukturę ziarna i odporność na zużycie.
Tutaj sprawdzisz wszystkie noże kuchenne ze stali X50CrMoV15
1.4116
1.4116 to rodzaj stali nierdzewnej z wysoką zawartością węgla. Ten rodzaj stali jest stosowany między innymi w słynnych szwajcarskich scyzorykach i pod względem właściwości jest niemal identyczny jak stal X50CrMoV15. Doskonała odporność na korozję, długie zachowywanie ostrości i łatwość ostrzenia.
VG10
VG10 to rodzaj stali nierdzewnej z wysoką zawartością węgla. Przynajmniej jak na rodzaj stali nierdzewnej. VG10 zawiera 1% węgla. Dzięki temu VG10 jest twardsza niż większość rodzajów stali nierdzewnej. Właściwości tnące są bardzo dobre, a ostrzenie jest łatwe.
Odporność na korozję jest ogólnie dobra, jednak stal VG10 jest bardziej podatna na korozję wżerową niż rodzaje stali o niższej zawartości węgla. Gdy tylko zauważysz plamkę rdzy, trzeba ją wypolerować lub zeszlifować, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się korozji. Regularne ostrzenie krawędzi tnącej zapobiega korozji, która może prowadzić do wyszczerbień. Nigdy nie wkładaj noży ze stali VG10 do zmywarki i nie zostawiaj ich do namaczania w zlewie. Bardziej miękkie rodzaje stali są pod tym względem trochę bardziej wyrozumiałe.
Stal VG10 niemal zawsze jest laminowana pomiędzy dwiema warstwami bardziej miękkiej i bardziej odpornej na korozję stali. Zwiększa to odporność na korozję i upraszcza proces produkcji. Czasami stosuje się wyłącznie warstwy stali nierdzewnej, co daje 3-warstwowe ostrze, a czasami używa się 16- lub 32-warstwowej stali damasceńskiej, co skutkuje ostrzem 33- lub 65-warstwowym. Producentem stali VG10 jest Hitachi, ale często używa się też nazwy fabryki Takefu, która wprowadza tę stal na rynek już w wersji laminowanej.
Inna nazwa stali VG10 to „V-Gold 10”. Czasami używa się również nazwy „Cobalt Steel”, ale może ona odnosić się także do innego rodzaju stali zawierającej kobalt. Oprócz VG10 dostępna jest również VG-MAX. VG-MAX jest dodatkowo zoptymalizowana dzięki wyższej zawartości chromu i wanadu.
Cromova 18
Cromova to nazwa, której Global używa dla stosowanej przez siebie stali nierdzewnej. Stal zawiera 0,8% węgla oraz dodatek chromu, molibdenu i wanadu. Stal Cromova ma drobną strukturę ziarna i można ją naostrzyć do ostrości brzytwy. Łączy dobre właściwości tnące z odpornością na korozję.
Friodur
Friodur to rodzaj stali nierdzewnej, który jest stosowany głównie przez J.A. Henckels. Znana z noży kuchennych Zwilling. Wyjątkowym aspektem tego rodzaju stali jest obróbka cieplna, której stal jest poddawana. Najpierw stal jest podgrzewana, a następnie schładzana. W ten sposób hartuje się właściwie każdy nóż. W przypadku stali Friodur całość schładza się jednak do temperatury -70°C. Dzięki temu nóż jest jeszcze twardszy i bardziej odporny na korozję.
440A i 440C
Stal 440 to rodzaj stali nierdzewnej, który dobrze zachowuje ostrość i jest również odporny na korozję. W stali 440A nacisk położono na odporność na korozję. Z kolei 440C kładzie większy nacisk na twardość. Przy odpowiedniej obróbce cieplnej można sprawić, że 440C stanie się najtwardszym, najmocniejszym i najbardziej odpornym na zużycie rodzajem stali, jaki kiedykolwiek wyprodukowano.
440C i 440A to zasadniczo te same rodzaje stali. Różnica tkwi w procentowej zawartości węgla. 440A ma zawartość węgla od 0,60% do 0,75%. 440C ma wyższą zawartość węgla, od 0,95% do 1,2%.
Sandvik 12C27 i 14C28N
Sandvik jest producentem różnych rodzajów stali nierdzewnej. Najsłynniejszym rodzajem stali jest 12C27. Ten rodzaj stali jest używany w popularnych nożach Morakniv, ale od lat stosują go również Opinel oraz Laguiole en Aubrac. Wszystko dlatego, że ten rodzaj stali jest łatwy w obróbce i dobrze zachowuje ostrość. Nie jest to najtwardszy rodzaj stali, dzięki czemu łatwiej go naostrzyć.
Stal Sandvik 14C28N jest porównywalna ze stalą 12C27, ale zawiera dodatkowy azot i nieco więcej węgla. Dzięki temu nóż jest nieco bardziej wytrzymały i odporny na zużycie. W praktyce różnica ta jest ledwie zauważalna.
Ogólnie o stali węglowej
Stal węglowa to rodzaj stali o zawartości węgla od co najmniej 0,05% do 2,1%. W praktyce jednak często widzimy, że producenci nazywają stalą węglową wszystko, co nie jest stalą nierdzewną. Węgiel jest pierwiastkiem, który nadaje nożowi twardość. Wszystkie inne dodatki sprawiają, że stal jest bardziej odporna na korozję lub bardziej wytrzymała, ale odbywa się to kosztem twardości. Im twardszy nóż, tym cieniej można go naostrzyć, a więc tym ostrzejszy się stanie. Takiej twardości często towarzyszy jednak podatność na rdzę i duża kruchość. Naprawdę dobra stal węglowa to więc idealna równowaga między wysoką zawartością węgla a minimalną ilością dodatków, takich jak kobalt, molibden czy wanad.
Ogólnie o stal nierdzewna
Stal nierdzewna, nazywana również stalą odporną na korozję, to zbiorcza nazwa wszystkich rodzajów stali zawierających do 1,2% węgla i co najmniej 11% chromu. Dzięki dodatkowi chromu ryzyko pojawienia się rdzy jest mniejsze. Jak wspomniano wcześniej, dodatek chromu wpływa na twardość stali. Aby mieć pewność, że ten rodzaj stali nadal nadaje się do noży, dodaje się pierwiastki takie jak wanad, molibden, tytan, azot czy krzem. Dzięki temu stal jest twardsza i bardziej odporna na zużycie.
Nóż kuchenny ze stali węglowej i związana z nim konserwacja nie są dla każdego. Dlatego wybór stali nierdzewnej nie jest złym wyborem. Obecnie istnieją rodzaje stali nierdzewnej, które są twardsze i bardziej odporne na zużycie niż niektóre rodzaje stali węglowej. Noże kuchenne ze stali nierdzewnej są łatwiejsze w konserwacji, ale mogą rdzewieć. Tutaj przeczytasz więcej o tym, dlaczego stal nierdzewna może rdzewieć.
Inne materiały
Od lat wiele osób próbuje stworzyć idealny nóż, którego w ogóle nie trzeba ostrzyć. W praktyce nie jest to takie proste. Nie spotkaliśmy jeszcze noży, które spełniałyby tę obietnicę. Dotyczy to również na przykład noży ceramicznych.
